Katten zijn nieuwsgierige eters, maar dat betekent niet dat alles wat op een mensenbord ligt ook geschikt is voor hen. Hun spijsvertering is aangepast aan een voeding met dierlijke eiwitten, vetten, vitaminen en mineralen in specifieke verhoudingen. Een klein hapje van het juiste product kan meestal geen kwaad, terwijl sommige alledaagse ingrediënten ernstig gevaarlijk zijn. De vraag wat een kat mag eten, draait daarom niet alleen om het soort voedsel, maar ook om de hoeveelheid, de bereiding en de gezondheid van het dier.
De basis blijft complete kattenvoeding
Volwaardige kattenvoeding hoort de hoofdbron van calorieën te zijn. Natvoer en brokjes die als complete voeding zijn samengesteld, leveren onder meer taurine, arachidonzuur, vitaminen en mineralen die een kat zelf onvoldoende kan aanmaken. Taurine is bijvoorbeeld belangrijk voor het hart en het gezichtsvermogen. Alleen vlees geven klinkt natuurlijk, maar kan op lange termijn tekorten veroorzaken wanneer de voeding niet zorgvuldig is uitgebalanceerd.
Een kat heeft bovendien geen behoefte aan een grote hoeveelheid koolhydraten. Kleine hoeveelheden in een complete voeding zijn niet automatisch problematisch, maar zoete snacks, brood en zetmeelrijke restjes voegen meestal weinig nuttigs toe. Vers drinkwater moet altijd beschikbaar zijn. Katten drinken van nature soms weinig, waardoor natvoer voor sommige dieren een goede manier is om extra vocht binnen te krijgen.
Veilige producten als kleine traktatie
Naast de gewone voeding mogen veel katten af en toe een kleine portie eenvoudig bereid voedsel krijgen. Geef het zonder zout, kruiden, saus, boter of olie. Vlees en vis moeten gaar zijn en mogen geen botten of graten bevatten. Geschikte opties zijn bijvoorbeeld kip, kalkoen, rundvlees of witvis. Ook een klein beetje gekookt ei kan voor een gezonde kat een traktatie zijn, zolang het niet de dagelijkse maaltijd vervangt.
- Gekookte kip of kalkoen zonder vel, bot en kruiden.
- Gaar rundvlees in een kleine hoeveelheid.
- Gekookte vis zonder graten, bij voorkeur niet gezouten of gerookt.
- Een klein beetje gekookt ei zonder toevoegingen.
- Sommige zachte groenten, zoals gekookte wortel of courgette, als de kat ze goed verdraagt.
Niet iedere kat vindt groenten lekker en dat is geen probleem. Ze zijn niet noodzakelijk voor een gezonde kattenvoeding. Geef nieuwe producten altijd afzonderlijk en let daarna op braken, diarree, jeuk of buikpijn. Zo is beter te beoordelen waarop een dier reageert. Snacks mogen samen slechts een klein deel van de dagelijkse energie leveren, anders kan overgewicht ontstaan of gaat de kat haar volledige voeding weigeren.
Rauw vlees, melk en vis vragen voorzichtigheid
Rauw vlees kan bacteriën en parasieten bevatten. Dat vormt niet alleen een risico voor de kat, maar ook voor mensen in huis, vooral voor jonge kinderen, ouderen en personen met een verminderde weerstand. Wie toch voor een rauw voedingsplan kiest, doet er verstandig aan dit met een dierenarts of voedingsdeskundige voor dieren te bespreken. Een zelf samengesteld menu moet nauwkeurig worden aangevuld; alleen spierweefsel is niet compleet.
Melk is evenmin een noodzakelijke drank voor volwassen katten. Veel katten maken na de kittenperiode minder lactase aan en krijgen van gewone melk diarree of winderigheid. Een klein likje is niet bij elk dier een probleem, maar water is de veilige standaard. Room, gecondenseerde melk en zuiveldesserts bevatten daarnaast veel vet of suiker.
Vis kan zo nu en dan worden gegeven, maar niet als eenzijdige dagelijkse voeding. Gerookte, gemarineerde of ingeblikte vis bevat vaak te veel zout. Rauwe vis kan bovendien stoffen bevatten die de beschikbaarheid van vitamine B1 beïnvloeden. Verwijder altijd zorgvuldig alle graten, want die kunnen vast komen te zitten of het maag-darmkanaal beschadigen.
Voedsel dat katten absoluut moeten vermijden
Verschillende producten zijn giftig of kunnen ernstige klachten veroorzaken. Uien, knoflook, prei en bieslook kunnen rode bloedcellen beschadigen, ook wanneer ze verwerkt zijn in saus, bouillon of kruidenmix. Chocolade bevat stimulerende stoffen die het hart en zenuwstelsel belasten. Druiven en rozijnen kunnen bij sommige katten nierschade veroorzaken. Ook alcohol, cafeïne en producten met xylitol horen nooit in het bereik van een kat te komen.
Bij twijfel is niet voeren veiliger dan afwachten.
Let ook op voedsel dat mechanisch gevaarlijk is. Gekookte botten splinteren gemakkelijk en kunnen perforaties of verstoppingen veroorzaken. Vettige tafelrestjes kunnen maag-darmklachten uitlokken en soms een ontsteking van de alvleesklier veroorzaken. Rauwe deegwaren kunnen in de maag verder rijzen en alcohol vormen. Een kleine hoeveelheid avocado is niet hetzelfde risico voor katten als voor sommige andere dieren, maar het vetgehalte en de pit maken het geen verstandige traktatie.
Een praktische leidraad voor wat mag een kat eten helpt om gewone voedingsmiddelen snel te beoordelen, maar vervangt geen advies bij een zieke kat of een vermoeden van vergiftiging. Geef nooit bewust een riskant product om te testen of het dier erop reageert.
Hoeveel mag een kat eigenlijk krijgen?
De juiste hoeveelheid hangt af van leeftijd, lichaamsgewicht, activiteit, ras en gezondheid. Een actieve buitenkat heeft soms meer energie nodig dan een oudere binnenkat, terwijl gecastreerde dieren gemakkelijker aankomen. Snacks moeten worden afgetrokken van de totale dagportie. Een stukje kip ter grootte van een vingernagel lijkt klein, maar voor een kat van vier kilo kan een royale hoeveelheid extra’s relatief veel calorieën betekenen.
Geef traktaties bij voorkeur op vaste momenten en niet telkens wanneer de kat bedelt. Zo blijft de gewone voeding aantrekkelijk en wordt bedelgedrag minder sterk aangeleerd. Weeg de kat regelmatig of let op de lichaamsconditie: de ribben moeten voelbaar zijn zonder duidelijk zichtbaar te worden. Bij snel gewichtsverlies, opvallende gewichtstoename, voortdurend braken of aanhoudende diarree is een dierenarts nodig.
Kitten, senior of zieke kat
Kittens hebben andere behoeften dan volwassen katten. Zij groeien snel en hebben energierijke kittenvoeding nodig met voldoende eiwitten en mineralen. Koemelk is geen vervanging voor moedermelk of speciale melk voor jonge dieren. Een kitten dat niet wil eten, suf is of diarree heeft, kan snel uitdrogen en moet daarom vlot professioneel worden beoordeeld.
Bij oudere katten kunnen gebitsproblemen, nierziekte, diabetes, voedselallergie of overgewicht de voedingskeuze veranderen. Een seniorvoer is niet automatisch voor elk ouder dier noodzakelijk, maar een dierenarts kan op basis van gewicht en onderzoek een passend advies geven. Geef een kat met nierproblemen bijvoorbeeld niet zomaar extra vlees of vis: een hogere hoeveelheid bepaalde voedingsstoffen kan dan ongewenst zijn.
Wat te doen na het eten van iets verkeerds?
Bewaar de verpakking of noteer welk product, welke hoeveelheid en welk tijdstip betrokken waren. Bel bij chocolade, medicijnen, schoonmaakmiddelen, uienproducten, alcohol, cafeïne of een onbekende stof direct een dierenarts. Wacht niet tot klachten zichtbaar worden. Maak een kat niet zelf aan het braken en geef geen melk, olie of zoutwater als huisremedie. Zulke maatregelen kunnen de situatie verergeren.
Let op signalen zoals kwijlen, trillen, wankelen, benauwdheid, herhaald braken, diarree, buikpijn, ongewoon veel drinken, toevallen of sloomheid. Bij deze verschijnselen is snelle hulp belangrijk. Met complete kattenvoeding als basis, veilige kleine traktaties en aandacht voor verboden producten blijft het eetpatroon overzichtelijk en krijgt de kat precies wat zij nodig heeft.